‘Ik heb vijf tekeningen gemaakt: een tornado, onweer, bewolkt, zon en een regenboog. Welke type past vandaag bij jou? Ga daar even staan.’ Tycho aarzelt en stapt naar voren: ‘Ik voel mij bewolkt.’ Wietske kijkt op: ‘Wat zeg je dat mooi.’ De werkdag van Wietske van der Ros eindigt vandaag met een les traumasensitief onderwijs. Wij kijken mee.

Traumasensitief onderwijs en zelfregulatie
Het Schreuder College Slinge is sinds twee jaar een traumasensitieve school. Zeven van de tien leerlingen hebben vier of meer ernstige trauma’s opgelopen door bijvoorbeeld mishandeling, uithuisplaatsing of een verslaving. ‘En zo’n trauma, dat slaat zich op in het lichaam. Onze leerlingen kunnen ineens heel boos worden of zich juist helemaal afsluiten.’ Wietske leert hen zichzelf begrijpen. Waar komen deze emoties ineens vandaan? Hoe ga ik hiermee om?’ En dat heeft effect: nu op school en thuis, later op de werkvloer. ‘Je grenzen voelen en kunnen aangeven, dat maakt hun relaties sterker en wapent hen in conflicten.’

In de les deelt Wietske ondertussen koekjes uit. Ze leidt de leerlingen door een oefening waarbij ze hun zintuigen één voor één inzetten: ze voelen de structuur van het koekje, luisteren hoe het breekt en tot slot: proeven. ‘Het gaat natuurlijk niet om het koekje,’ legt ze na de les uit. Ik leer hen verbinding te leggen tussen het brein en zintuigen.’ Doel? Herkennen wanneer spanning oploopt en ingrijpen voordat je ontploft of dichtklapt.

Slijm maken, basketballen, slapen
Na de les neemt Wietske ons mee naar haar werkkamer, haar ‘speelplein’ zoals ze zelf zegt: ‘Hier mag bijna alles. Slijm maken, basketballen, spelletjes doen, slapen, het kan allemaal.’ In totaal zestien leerlingen volgen nu dramatherapie. ‘Hier komen ze tot rust, leren ze contact maken en vooral zichzelf beter begrijpen.’ Slijm maken is veruit favoriet. ‘Het geeft rust.’ Ze vertelt over een jongen waarmee ze urenlang slijm maakte. ‘Na weken gaf hij zijn slijm aan mij. Dat lijkt klein, maar voor zo’n jongen is dat een enorme stap.’ Contact maken, vervolgens iets van zichzelf weggeven, dat zijn signalen van vertrouwen.

Er zijn leerlingen die niet naar school willen, maar wel vragen: ‘Mag ik naar Wietske?’ Dat kan. ‘Een andere jongen viel hier op de bank in slaap. Dat is het mooiste wat er kan gebeuren vind ik: dat een leerling zich zo veilig voelt dat hij letterlijk alles loslaat en toegeeft aan zijn behoefte, namelijk slapen.’

Curriculum- en traumasensitief denken
Behalve de lessen en individuele behandelingen coacht Wietske collega-docenten. Het curriculum-denken van docenten en tegelijkertijd traumasensitief denken levert soms spanning op, legt ze uit: ‘Een docent zegt: Ik zet hem vooraan, hij moet echt oefenen met rekenen. Ik zeg: zet hem achterin zodat er geen beweging rondom hem is. Anders blijft hij scannen of er gevaar dreigt en komt er van rekenen ook niets.’

Groepstrainingen maken haar werkweek compleet. Zo geeft ze faalangsttrainingen aan leerlingen die examen doen. Mindfulness is daar een belangrijk onderdeel van. Leerlingen lopen vast in een vicieuze cirkel van angst en negatieve gedachten: ‘Spanning leidt tot negatieve gedachten, die gedachten versterken die spanning, en voor je het weet blokkeert een leerling volledig bij het zien van een toets.’ Door mindfulness leren ze die cirkel herkennen en doorbreken. ‘Lichaamsbewustzijn is belangrijk om jezelf te kunnen kalmeren en emoties bij jezelf te herkennen.’

Meer ruimte voor groen, en beweging
Er is geen dag waarop ze met tegenzin naar het werk gaat. ‘Ik mag de hele dag spelen. Dat is toch heerlijk?’ Haar functie staat wel onder druk. ‘We moeten het werk met steeds minder collega’s doen.’ Ook het schoolgebouw heeft beperkingen. ‘Jammer genoeg is ons plein behoorlijk versteend.’ Met ongelimiteerd budget maakt Wietske er een park van. ‘Meer ruimte voor groen. En voor beweging.’ Ze ziet hoe het curriculum ook in het voortgezet speciaal onderwijs steeds belangrijker is geworden. Ze droomt soms van een onderwijssysteem dat meer uitgaat van het kind: ‘Je gezien en veilig voelen, dat is de basis voor leren. Zonder die basis is er geen vertrouwen. En zonder vertrouwen bereikt de lesstof het kind niet, hoe goed die les ook is.’

We nemen afscheid. Het speelgoed hoeft niet opgeruimd: ‘Dat doe ik zelf. Zo sluit ik mijn werkdag altijd af.’ Blijft alleen één vraag open: wat is er gebeurd met de overgebleven koekjes?

Schreuder College Slinge is een school voor voortgezet speciaal onderwijs (vso) in de wijk Zuidwijk. Circa 140 leerlingen, vastgelopen in het reguliere onderwijs, volgen hier onderwijs op vmbo-niveau: basis en kader. Op deze locatie is zorg en onderwijs geïntegreerd.

De school biedt duidelijkheid, voorspelbaarheid en (bege)leiding. We willen onze leerlingen zodanig voorbereiden en opleiden, dat zij zich zelfstandig kunnen redden in het reguliere vervolgonderwijs of op het werk.

Kijk voor meer informatie op de website: https://scholen.ihub.nl/schole...

In de serie 'Een dag op pad met...' volgen we onze medewerkers tijdens een normale werkdag. Wat maken zij zoal mee? Wat drijft en motiveert hen? En hoe houden ze het vol als het even tegenzit of lastig is?