‘Leren voor het leven op het Schreuder College’

‘Ik heb alleen nog Doritos. Is dat erg?’ De veertienjarige Latifa* is jarig en deelt zakjes chips uit. ‘Nee joh, juist lief dat je aan ons denkt!’ We lopen een dag mee met Paula Aalbers en Renske Mijderwijk, coördinatoren van het stagebureau op het Schreuder College De Villeneuvestraat in Rotterdam.

Het is een gewone dinsdagochtend op deze praktijkschool, gelegen midden in een woonwijk in Schiebroek. Maar sinds Paula en Renske hier een jaar geleden begonnen, is weinig meer ‘gewoon.’ Zij gooiden het onderwijssysteem op school compleet om. De sfeer in de school is hiermee verbeterd en de dynamiek tussen de leerlingen is betekenisvoller. Renske: ‘Praktijkleren en stagelopen zijn een steeds belangrijker onderdeel van het leerproces.’

‘Toen Renske en ik vorig jaar begonnen waren ‘stages’ binnen de school anders georganiseerd.’ Paula en Renske merkten dat veel leerlingen verzuimden bij gebrek aan een stageplek. Paula geeft aan: ‘Wij dachten: daar gaan wij snel verandering in brengen.’ Paula en Renske bezochten andere praktijkscholen. Wat werkt wel? Wat niet? En hoe maken we stages passend voor onze leerlingen? Dit onderzoek is uitgewerkt tot een vier-fase model.

Fase 1: intro-stages
De eerstejaars leerlingen maken kennis met het stagebureau en lopen een introductiestage. In de school. Zij leren basisvaardigheden zoals aankloppen voordat je binnenkomt, iemand aankijken als je iets vraagt, een deur openhouden. Paula: ‘Die basis hebben onze leerlingen niet altijd meegekregen.’

Fase 2: stage-carrousel
Met je klasgenoten vier weken praktijkleren op één plek, in een echt bedrijf, dat is de stage-carrousel voor de tweedejaars leerlingen. Renske: ‘De leerlingen sorteren bijvoorbeeld kleding bij de ReShare Store. En bij de lokale fietsenmaker pompen ze banden op, halen ze fietsen uit elkaar.’ Een medewerker van het stagebureau, een praktijkdocent en een MBO-stagiair Social Work gaan altijd mee.

Tijdens het werken in de praktijk ontdekken de leerlingen wat ze leuk vinden, en wat juist niet. Paula: ‘Dit ga ik echt niet doen hoor!’ krijg ik vaak terug. Maar dat is juist goed. Een prima voorbereiding op de volgende fase.’ De bandenspanning of een perfecte vouw, daar worden de leerlingen niet op beoordeeld: ‘Het zijn ook hier die basisvaardigheden die je levenslang nodig hebt. Denk aan representatief zijn, samenwerken en opruimen.’

Fase 3: zelfstandige stage
In leerjaar drie lopen leerlingen zelfstandig stage bij een bedrijf dat zij zelf kiezen. Paula: ‘Dit kan een plek zijn uit de carrousel, of een bedrijf waar zij zelf graag heen willen.’

Fase 4: uitstroomfase
In leerjaar vier en vijf lopen leerlingen vier dagen per week stage en bereiden zij zich voor op uitstroom richting werk, dagbesteding, garantiebaan of een vervolgopleiding via een individuele stage of brancheopleiding. Dat laatste doen we steeds meer. Leerlingen halen deelcertificaten via brancheopleidingen in de schoonmaak, logistiek, houtbewerking of het schildersvak. Denk aan een VCA-diploma of heftruckcertificaat. Renske: ‘Daarnaast kunnen leerlingen binnen bedrijven opgeleid worden tot bijvoorbeeld dakdekker, facilitair medewerker of assistent monteur waarna ze direct kunnen doorstromen in een (garantie)baan.

Vergeleken met vorig jaar is het uitvalpercentage lager en lopen meer leerlingen stage. Een mooie winst. Paula: ‘We gaan over twee jaar, als onze eerstejaars in het derde leerjaar zitten, echt merken wat onze aanpak oplevert.’

Van stage naar betaald werk
Toch zijn er inmiddels voldoende successen te delen. Zoals Keanu*, een leerling die intern begon, maar nu werkt bij een schoonmaakbedrijf. Paula: ‘Hij kan werken, maar heeft goede begeleiding nodig.’ Keanu begon op school met het sorteren van babykleding. ‘Dat vond hij al leuk.’ Echt opbloeien doet hij nu tijdens zijn brancheopleiding in het Erasmus Ziekenhuis. ‘Hij kreeg complimenten en werd als volwaardig collega gezien. Dat deed zijn zelfvertrouwen groeien. Hij ontdekte: he, ik kan dit goed!’ Keanu stopt nu met zijn interne stage en bouwt zijn externe stagedagen uit. ‘Wij dachten dat dagbesteding het hoogst haalbare was, maar hij gaat waarschijnlijk uitstromen naar werk-op-maat.’ Renske: ‘Hij komt nu altijd lachend binnen. Zo anders dan toen hij startte met zijn interne stage.’

Paula en Renske merken dat het vertrouwen groeit: bij leerlingen en bij collega’s. Paula: ‘Wat wij hebben neergezet, daar ben ik trots op. De sfeer in de school is anders. Iedereen merkt: oh, het werkt wél. Leerlingen zijn blijer. Glimlachen en zeggen gedag.’

Leerlingen in het praktijkonderwijs hebben regelmatig te maken met een thuissituatie die kwetsbaar is. Zonder intensieve begeleiding haken zij gemakkelijk af. Paula: ‘Wij gaan samen met de leerling op pad om een praktijkplek te zoeken. We bespreken wat mogelijk is en lopen we de eerste twee weken mee. Dit verkleint de kans op uitval.’ Renske: ‘En dan organiseren we brancheopleidingen in iedere bedrijfstak.’

Werkgevers binden
Hoewel de ervaringen van de werkgevers positief zijn, blijft het vinden van bedrijven de grootste uitdaging. Speciaal onderwijs blijft een reden om leerlingen af te wijzen. Renske: ‘Ze deinzen terug. Denken dat het te veel tijd en energie kost onze leerlingen te begeleiden. En om eerlijk te zijn: dat is het vaak ook. Zeker in het begin. Gelukkig zijn er ook werkgevers die zeggen: ik wil jou leren kennen, zien waar jij goed in bent en geef je ruimte om te leren. Dan zie je onze leerlingen groeien. Dan krijgen zij zelfvertrouwen en kan er iets heel moois ontstaan en heb je als werkgever een werknemer waar je op kunt bouwen.’

Het laatste woord is aan Renske: ‘We hebben een mooie start gemaakt. En we hopen gewoon door te kunnen gaan en verder te bouwen. Dat is wat we heel graag willen: een passende plek voor iedere leerling.’

* De naam Latifa en Keanu zijn gefingeerd