‘Dichtbij zijn, afwachten, en als het visje hapt: ophijsen’

‘Gaan we koffie drinken? Leuk! Waar?’ We ontmoeten Marcel Emaus, coach bij School2Care Ambulant, in een café vlak bij Rotterdam Centraal. Met een medium cappuccino voor zich - ‘wat een bak joh, het lijkt wel een emmer!’ - vertelt hij over zijn werkdag.

08.00 uur: schoolplein

Vier ochtenden in de week staat Marcel, basketbal in de hand, op het schoolplein. Hij wacht op Mosi*, een jongen van elf. Hij komt met een taxibus. Meestal kalm, soms rent hij iedereen omver. Marcel: ‘Die rit overprikkelt hem. Dan gaan we eerst basketballen. Dat ontlaadt hem,

Marcel: ‘Mosi heeft ADHD. Zijn gedrag is zelfbepalend, soms zelfs agressief. Als hij boos is, heeft hij één-op één-aansturing nodig zodat hij kalmeert en weer les kan volgen.’ Voordat School2Care instapte wilde school Mosi definitief wegsturen. De afspraak is dat Mosi niet in ‘het rood komt’, legt Marcel uit: ‘Dat hij niet scheldt, niet gooit en niet uit de klas wordt gestuurd.’

Tijdens het basketballen praat Mosi over zijn moeder, de taxirit of wat hij in het weekend gaat doen. Na tien minuten is de time-in
voorbij en gaat Mosi in zijn klas aan het werk.

08.30 uur: in de klas

Tijdens de les zit Marcel naast Mosi. Marcel is alert op kleine signalen. Een frons, een zucht, Marcel ziet het meteen. ‘Wat is er?’ vraag hij. ‘Te druk? Te veel geluid?’ Mosi heeft toestemming even de klas uit te mogen. Thee halen bijvoorbeeld. ‘Dan heeft hij een loopje. Dat voorkomt escalatie.’ Zo blijft hij rustig en kan de les doorgaan. Rond half één is de schooldag voorbij. ‘Langer kan hij nog niet aan.’

Marcel brengt Mosi naar huis. In de auto praten ze over alles wat een jongen van 11 bezig houdt: school, gamen, voetbal. Wanneer Mosi op school boos is geweest, zegt Marcel bewust even niets. ‘Dan weet Mosi: ik heb iets gezegd of gedaan wat niet kon. Ik vind het belangrijk dat hij dit zelf voelt én bespreekbaar maakt.’ Het is stil in de auto tot ineens het woord ‘sorry’ klinkt. Marcel: ‘Dan weet ik. Hij heeft het begrepen. Hij kent echt wel het verschil tussen goed en fout. Een preek? Dat is niet nodig. Trouwens, ik vind het belangrijker te kijken naar dat wat goed gaat.’

Van gymdocent tot coach

Marcel werkte 23 jaar in het voortgezet onderwijs. Eerst als gymleraar, later als leidinggevende. Een rol die hem de laatste jaren steeds minder goed paste. ‘Beleid maken en binnen zitten, niks voor mij.’ Marcel was altijd bij de leerlingen te vinden. ‘Ik schoof bij ze aan. Dan vroeg ik: wat vind je van die nieuwe schoolregel? Kut? Oh ja? Waarom dan?’

Na een periode als chauffeur - ‘Ik rijd nog iedere week een bus vol oude dames, zo leuk’ - startte Marcel bij School2Care. Hij verbindt thuis, school en hulpverlening, zorgt dat iedereen samenwerkt en op de hoogte is. Obstakels, zoals een melding bij Veilig Thuis of Mosi wegsturen van school, wist Marcel, door intensief samenwerken met hulpverlening en school, te voorkomen. ‘We kijken als team: wat heeft iedereen nodig?’ School ziet verbetering in Mosi’s gedrag. Hij is vaker aanwezig. Minder boos. Een positieve ontwikkeling die school graag met School2Care Ambulant doorzet.

‘Mosi, maar ook zijn moeder, gaan écht vooruit. Mosi mag vaker alleen naar buiten. Marcel ziet dat ze naar hem luistert en zijn mening vraagt. ‘Ze krijgt vertrouwen. Dat moet je tijd geven. Geduld hebben, dat is belangrijk.’ Marcel vergelijkt zichzelf met een visser. ‘Ik zoek contact, maar dring mijzelf niet op. Ik blijf dichtbij. Ik wacht af, en als het visje hapt: ophijsen. Die kans komt wel. Een jongere pakt wat je zegt echt wel op. Geef het tijd.’

13.00 uur: thuis

Na schooltijd gaat Marcel met Mosi mee naar huis. Daar praat hij met moeder. Ze zorgt, behalve voor Mosi, ook voor haar moeder. En ze werkt. ‘Moeder is soms helemaal op,’ zegt Marcel. ‘Ik snap dat wel.’ Marcel en moeder drinken thee aan de keukentafel, praten over school, over de spanning thuis. ‘Al die boosheid, dat wil Mosi zelf ook niet.’Na schooltijd doen Marcel en Mosi iets leuks, zoals fietsen of vissen.

Op één lijn met alle betrokkenen

Om Mosi optimaal te ondersteunen, werkt hij nauw samen met de hulpverleners die betrokken zijn bij het gezin. ,,Zo heb ik direct kennis gemaakt met de medewerker van het wijkteam die het gezin begeleidt. We hebben de afspraak dat we elkaar op de hoogte houden van de ontwikkelingen van Mosi, zodat we gezamenlijk en vanuit één lijn het gezin begeleiden..” Aan het einde van elke schooldag rapporteert Marcel zijn ervaringen: ,,Dit doe ik om zelf een goed beeld te hebben van de ontwikkeling van Mosi, maar ook zodat de gedragswetenschapper van School2Care Ambulant hiervan op de hoogte is. Op mijn vorige werkplekken heb ik regelmatig zorgoverleggen bijgewoond en heb ervaren dat het belangrijk is om met elkaar eenzelfde beeld te delen. Ook met het gezin en andere betrokken hulpverleners delen we ons beeld over de situatie. De moeder van Mosi geeft aan dat dit haar steunt.”

Vooruitkijken

Nog een half jaar, dan is Mosi klaar met de basisschool. Marcel verhuist mee naar het voortgezet onderwijs. ‘In overleg met het wijkteam blijf ik hem begeleiden tot hij zijn doelen heeft behaald. Hij komt er wel, hij is slim zat. Maar ik zeg hem ook: als jij je niet gedraagt, bouw je straks je leven lang wasknijpers. Is dat wat je wil?’

Marcel neemt een slok koffie. ‘Het stomste wat we nu kunnen doen, is dit gezin veroordelen of onze normen opleggen. Dan zijn wij hen kwijt.’

* de naam Mosi is gefingeerd.